حفص از عاصم
احکام تجوید
احکام پایهٔ تجوید را به روایت حفص از عاصم بیاموزید، همان‌گونه که در مصحف مدینه خوانده می‌شود. هر نمونه یک آیهٔ کامل است: روی آیه بزنید تا باز شود و آن را بشنوید. عبارت زیر آیه همان جایی است که حکم شنیده می‌شود.
روی آیه بزنید، شنیدن را انتخاب کنید و جای حکم را با قاری تکرار کنید.
این صفحه برای نوآموز و با زبانی ساده است. مد منفصل در طریق شاطبیه چهار یا پنج حرکت است و در برخی طرق حفص دو حرکت. یک وجه را برگزینید و به آن پایبند بمانید. رای ساکن و وقف‌های دقیق را از استاد بگیرید. تجوید با شنیدن آموخته می‌شود؛ این صفحه فهم را آسان می‌کند و جای مشافهه را نمی‌گیرد.
نون ساکن و تنوین
نون ساکن نونی است بی‌حرکت، مانند نون «مِن». تنوین نون ساکنِ افزوده‌ای است در پایان اسم: خوانده می‌شود و به شکل نون نوشته نمی‌شود، مانند «عَذَابٌ». حکم به حرف بعد بستگی دارد.
اظهار حلقی
اگر پس از نون ساکن یا تنوین یکی از ء ه ع ح غ خ بیاید، نون روشن و بی‌غنه خوانده می‌شود.
ادغام با غنه
اگر در کلمهٔ بعد ی ن م و بیاید، نون در آن حرف با غنه‌ای به اندازهٔ دو حرکت ادغام می‌شود. این حروف در «ینمو» جمع‌اند.
ادغام بی‌غنه
اگر در کلمهٔ بعد لام یا راء بیاید، نون به‌طور کامل و بی‌غنه ادغام می‌شود.
اظهار مطلق
اگر نون ساکن با یاء یا واو در یک کلمه باشد، ادغام نیست. این در چهار کلمه است: دنیا، بنیان، صنوان، قنوان. نون آشکار خوانده می‌شود.
اقلاب
اگر بعد باء بیاید، نون به میمی پنهان بدل می‌شود، با غنه‌ای دو حرکتی. در مصحف میم کوچکی نشانهٔ آن است.
اخفای حقیقی
اگر یکی از پانزده حرف باقی بیاید، نون میان اظهار و ادغام پنهان می‌شود، با غنه‌ای دو حرکتی.
میم ساکن
میم ساکن میمی است بی‌حرکت، مانند میم «عَلَيْهِمْ». فقط سه حکم دارد.
اخفای شفوی
اگر پس از میم ساکن باء بیاید، میم نزد باء با غنه پنهان می‌شود. هر دو از لب بیرون می‌آیند.
ادغام شفوی
اگر بعد میم بیاید، میم اول در دوم ادغام می‌شود و یک میم مشدد با غنه می‌گردد.
اظهار شفوی
اگر حرفی جز باء و میم بیاید، میم روشن خوانده می‌شود، بی‌غنهِ افزوده.
مدها
مد کشیدنِ صدای حرف مد است: الف ساکن پس از فتحه، واو ساکن پس از ضمه، و یای ساکن پس از کسره. اندازه با حرکت شمرده می‌شود.
مد طبیعی
اگر پس از حرف مد نه همزه باشد و نه سکون، فقط دو حرکت کشیده می‌شود.
مد واجب متصل
اگر همزه در همان کلمه پس از حرف مد بیاید، چهار یا پنج حرکت واجب است. دو حرکت کافی نیست.
مد جایز منفصل
اگر حرف مد پایان یک کلمه باشد و همزه آغاز کلمهٔ بعد، در طریق شاطبیه چهار یا پنج حرکت است. برخی طرق حفص آن را دو حرکت می‌خوانند. یک وجه را برگزینید و نگه دارید.
مد لازم
اگر پس از حرف مد سکون اصلی بیاید، در کلمه یا در حرفِ آغاز سوره، شش حرکت لازم است.
مد عارض برای سکون
اگر به‌سبب وقف حرف آخر ساکن شود و پیش از آن حرف مد باشد، دو یا چهار یا شش حرکت جایز است. در وصل، مد طبیعی می‌شود.
قلقله
قلقله جهشِ سبکی است هنگام حرف ساکن تا روشن شنیده شود، بی‌آنکه متحرک گردد. حروفش ق ط ب ج د است.
قلقلهٔ صغری
اگر حرف قلقله در میانهٔ کلمه ساکن باشد، یا در پایان باشد و وصل کنید، قلقله کوچک و کوتاه است.
قلقلهٔ کبری
اگر بر حرف قلقله در پایان کلمه وقف کنید، قلقله بزرگ است. حرف را نکشید.
لام لفظ جلاله
لامِ لفظ «الله» مانند لام‌های دیگر نیست. به حرکتِ بلافاصله پیش از آن تفخیم یا ترقیق می‌شود.
ترقیق
اگر بی‌فاصله پیش از لفظ جلاله کسره باشد، لام نازک خوانده می‌شود. کسره می‌تواند در پایان کلمهٔ پیشین باشد.
تفخیم
اگر بی‌فاصله فتحه یا ضمه باشد، لام درشت خوانده می‌شود. در آغاز خواندن نیز درشت است.
راء
این قاعدهٔ رای متحرک است، روشن‌ترین آغاز. رای ساکن هنگام وقف حالت‌های دیگری دارد؛ آن‌ها را پس از استواری این قاعده بیاموزید.
تفخیم
رای مفتوح یا مضموم درشت خوانده می‌شود.
ترقیق
رای مکسور نازک خوانده می‌شود. وقف بر راء تفصیلی دارد که از استاد گرفته می‌شود.
غنه
غنه صدایی خیشومی است که با نون و میم می‌آید. در موارد زیر دو حرکت طول می‌کشد.
نون و میم مشدد
نون مشدد و میم مشدد دو حرکت غنه دارند. همین غنه در ادغام با غنه، اخفا، اقلاب و ادغام شفوی نیز هست.
چگونه تمرین کنید
- حکم را یک بار بخوانید و ببینید کِی به کار می‌رود.
- به عبارت زیر آیه نگاه کنید: همان را باید بشنوید.
- روی آیه بزنید، بشنوید و آن موضع را سه بار با قاری تکرار کنید.
- عبارت را تنها بگویید، سپس به نمونهٔ بعدی همان حکم بروید.